تبلیغات
فیزیک سال اول دبیرستان


بازدید : مرتبه
تاریخ : دوشنبه 25 بهمن 1389
نور و بازتاب نور :
4-1- انتشار نور :
نور صورتی از انرژی است كه می تواند به انرژی های دیگر تبدیل شود، مانند تبدیل انرژی نورانی به گرمایی و یا در عمل فتوسنتز كه انرژی نورانی به انرژی شیمیایی تبدیل می شود و یا در پیل خورشیدی كه انرژی نورانی به انرژی الكتریكی تبدیل می شود.
بیشترین اطلاعاتی كه از محیط اطراف به ما می رسد، از طریق حس بینایی است . نوری كه وارد چشم می شود تصویری بر روی لكه ی زرد تشكیل می دهد و سلول های بینایی تأثیر نور را به صورت یك جریان عصبی به مركز بینایی می برد.
نور در خلاء با سرعت 8 10 * 3 متر بر ثانیه حركت می كند و می تواند فاصله های بسیار زیاد را در فضا آزادانه سیر كند، مانند نور خورشید كه از فاصله 11 10 * 5/ 1متری تقریباً در مدت 8 دقیقه به زمین می رسد و یا نور ستارگان كه از فاصله های بسیار دورتر از خورشید به زمین می رسند.

اجسام شفاف، نیمه شفاف و كدر :
1 – اجسامی كه نور را به راحتی از خود عبور می دهند اجسام شفاف نامیده می شوند، مانند شیشه یا هوا كه نور به سادگی از آنها عبور می كند.
2 – اجسامی كه نور از آنها به راحتی عبور نمی كند و پس از عبور پرتوهای نوردر مسیرهای مختلف منحرف می شوند را اجسام نیمه شفاف گویند، مانند شیشه ی مات .
3 – اجسامی كه نور از آنها نمی تواند عبور كند را اجسام كدر گویند، مانند ورق آهن و یا تخته.


انواع چشمه ی نور :
چشمه ی نور گسترده و نقطه ای :
چشمه نقطه ای نور:
اگر صفحه ای از مقوا را كه روی آن وزنه ی كوچكی ایجاد شده است در مقابل چراغ روشنی قرار دهیم، نور چراغ پس از گذشتن از روزنه منتشر می شود و روزنه مانند یك چشمه ی نور كوچك عمل می كند كه آن را چشمه ی نور نقطه ای می نامیم.

چشمه نور گسترده : یك شیء نورانی نظیر خورشید، چراغ روشن، شعله ی شمع و ... را چشمه ی نور گسترده می نامیم.

پرتو نور : نور با پهنای كم را پرتو نور می گویند كه بی نهایت نازك است.

باریكه ی نور :
مجموعه ای از پرتوهای نور كه باریك می باشند را بازیكه نور گویند. هر گاه در فاصله ی مناسب از یك چشمه ی نقطه ای صفحه كدری با روزنه كوچگ قرار دهیم، پرتو نوری كه از روزنه خارج می شود باریكه ی نور گویند.
هر باریكه نور دسته ای از پرتوهای نور است. با مشاهده ی باریكه ی نور می توانیم مسیر انتشار نور را تشخیص دهیم.



4-3 – انتشار نور به خط راست :
همانطور كه آموخته اید ، نور در یك محیط شفاف به خط است منتشر می شود. انتشار نور بر خط راست است ، شكل سایه ی اجسام در یك روز آفتابی شبیه خون آن هاست . هر پرتو نور را با یك خط راست و پیكانی بر روی آن كه جهت انتشار نور را مشخص می كند نشان می دهند.
در یك آزمایش می توان با قراردادن جسم كه در مقابل چشمه ی نقطه ای سایه جسم را بر روی پرداه مشاهده كرد. مشخصات سایه نشان می دهد كه شكل سایه شبیه جسم است و نور را بر خط راست منتشر می شود.



انواع دسته پرتوها :
1 – دسته پرتوهای موازی :
پرتوهایی كه تمام شعاع های نور با همه موازی هستند را دسته پرتوهای موازی می گویند و هر گاه تحت زاویه تابش معین به سطح آینه تخت برخورد كنند، تحت همان زاویه به طور موازی بازتاب می كنند.


 


2 – دسته پرتوهای همگرا :
پرتوهایی هستند كه در آن شعاع های نور در جهت انتشار به همه نزدیك می شوند و در نقطه ای به یكدیگر می رسند . در شكل زیر پرتوهای نور پس از عبور از عدسی محدب به صورت همگرا باشند و در كانون عدسی به یكدیگر می رسند.




3 – دسته پرتوهای واگرا :
پرتوهایی هستند كه در آن شعاع های نور در دو جهت انتشار از هم دور می شوند. در شكل زیر پرتوهای نور پس از عبور از عدسی مقعر به صورت واگرا از یكدیگر دور می شوند.




سایه و نیم سایه :
سایه : هر گاه جسم كدری مقابل یك چشمه ی نقطه ای نور قرار گیرد، بر روی پرده پشت جسم سایه ایجاد می گردد. این نوع سایه كه به وسیله چشمه ی نقطه ای نور ایجاد شده كامل و یكنواخت است‌، به طوری كه مرز سایه با قسمت روشن مشخص می باشد و نشان می دهد كه نور بر خط راست منتشر می شود.

نیم سایه :
هر گاه جسم كدری مقابل یك چشمه نور گسترده قرار گیرد، بر روی پرده پشت جسم سایه و نیم سایه ایجاد می گردد، به طوری در قسمت مركزی سایه ی كامل با تاریكی یكنواخت و اطراف آن نیم سایه تشكیل می گردد و هر چه از سایه ی كامل دور می شویم، مقدار روشنایی در نیم سایه بیشتر می شود. شكل (4-4) چگونگی تشكیل سایه و نیم سایه را به وسیله یك چشمه ی نور گسترده نشان می دهد.




خورشید گرفتگی (كسوف):
در گردش ماه به دور زمین و گردش انتقالی زمین به دور خورشید گاه اتفاق می افتد كره ماه بین زمین و خورشید در یك راستا قرار گیرد و در اثر سایه ی ماه به روی زمین قسمت كوچكی از سطح زمین در سایه ی كامل قرار می گیرد، و اطراف آن نیم سایه تشكیل می شود این پدیده را گرفتگی خورشید یا كسوف می گویند.
هر گاه شخص ناظر بر خورشید گرفتگی بر روی زمین باشد، ممكن است این پدیده را به سه حالت :
خورشید گرفتگی كامل، خورشید گرفتگی جزئی، خورشید گرفتگی حلقه ای .

 




بازتاب نور:
4-4 – بازتاب نور :

دیده شدن اشیای درون اتاق، هنگامی كه چراغ روشن می شود، به سبب انتشار نور در اتاق و بازگشت نور از سطح اشیا و رسیدن آن به چشم است. در شكل (4-7) بازگشت نور از روی اشیا نشان داده شده است. روشن دیده شدن ماه نیز مانند روشن دیده شدن اشیای درون اتاق زیر نور چراغ است. تابش نور خورشید بر سطح ماه و بازگشت نور از سطح آن سبب دیده شدن ماه می شود.



به طور كلی بازگشت نور از سطح اجسام را بازتاب نور گویند.
پرتو نوری كه به سطح جسم می تابد پرتو تابش و پرتو بازگشته از سطح را پرتو بازتاب می نامند. نقطه ای را كه نور به آن می تابد نقطه ی تابش ، زاویه ی بین پرتو تابش و خط عمود را زاویه تابش (i) و زاویه ی بین خط عمود و پرتو بازتاب را زاویه بازتاب را زاویه ی بازتاب (r) می نامیم. در شكل (4-6) پرتوهای تابش و بازتاب ، خط عمود بر سطح و زاویه های تابش و بازتاب نشان داده شده است. توجه كنید كه زاویه ی تابش متمم زاویه ی بین پرتو تابش و سطح آینه است و با توجه شكل داریم :


i + a = 90°





قانون های بازتاب :
الف- پرتو تابش‌، پرتو بازتاب و خط عمود بر سطح آینه در نقطه تابش، هر سه در یك صفحه اند
ب – زاویه تابش و زاویه بازتاب با هم برابرند


i = r




در تابش و بازتاب پرتو از سطح آینه باید توجه داشت هر گاه زاویه تابش (i) برابر صفر باشد: پرتو نور منطبق بر خط عمود بر نقطه ی تابش است و بازتاب نور بر خودش خواهد بود.



 


طبقه بندی: مطالب فیزیک،  مطالب درسی، 
برچسب ها: بازتاب نور، بازتاب، نور،
ارسال توسط بهنام رنجبر
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی